(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
12.158. అధ్యాయః 158
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Topics
భీష్మేణ దమప్రశంసనం॥ 1॥
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Text

యుధిష్ఠిర ఉవాచ। 12-158-0x(5831)(71307)
స్వాధ్యాయకృతయత్నస్య బ్రాహ్మణస్య విశేషతః।
ధర్మకామస్య ధర్మాత్మన్కింను శ్రేయ ఇహోచ్యతే॥ 12-158-1(71308)
బహుధా దర్శనే లోకే శ్రేయో యదిహ మన్యసే।
అస్మిఁల్లోకే పరే చైవ తన్మే బ్రూహి పితామహ॥ 12-158-2(71309)
మహానయం ధర్మపథో బహుశాఖశ్చ భారత।
కింస్విదేవేహ ధర్మాణామనుష్ఠేయతమం మతం॥ 12-158-3(71310)
ధర్మస్య మహతో రాజన్బహుశాఖస్య తత్త్వతః।
యన్మూలం పరమం తాత తత్సర్వం బ్రూహ్యతంద్రితః॥ 12-158-4(71311)
భీష్మ ఉవాచ। 12-158-5x(5832)
హంత తే కథయిష్యామి యేన శ్రేయో హ్యవాప్స్యసి।
పీత్వాఽమృతమివ ప్రాజ్ఞో యేన తృప్తో భవిష్యసి॥ 12-158-5(71312)
ధర్మస్య విధయో నైకే తేతే ప్రోక్తా మహర్షిభిః।
స్వంస్వం విజ్ఞానమాశ్రిత్య దమస్తేషాం పరాయణం॥ 12-158-6(71313)
దమం నిఃశ్రేయసం ప్రాహుర్వృద్ధా నిశ్చితదర్శినః।
బ్రాహ్మణస్య విశేషేణ దమో ధర్మః సనాతనః॥ 12-158-7(71314)
నాదాంతస్య క్రియాసిద్ధిర్యథావదుపలభ్యతే।
దమో దానం తథా యజ్ఞానధీతం చాతివర్తతే॥ 12-158-8(71315)
దమస్తేజో వర్ధయతి పవిత్రం చ దమః పరం।
విపాప్మా తేజసా యుక్తః పురుషో విందతే మహత్॥ 12-158-9(71316)
దమేన సదృశం ధర్మం నాన్యం లోకేషు శుశ్రుం।
దమో హి పరమో లోకే ప్రశస్తః సర్వధర్మిణాం॥ 12-158-10(71317)
ప్రేత్య చాత్ర మనుష్యేంద్ర పరమం విందతే సుఖం।
దమేన హి సదా యుక్తో మహాంతం ధర్మమశ్నుతే॥ 12-158-11(71318)
సుఖం దాంతః ప్రస్వపితి సుఖం చ ప్రతిబుధ్యతే।
సుఖం పర్యేతి లోకాంశ్చ మనశ్చాస్య ప్రసీదతి॥ 12-158-12(71319)
అదాంతః పురుషః క్లేశమభీక్ష్ణం ప్రతిపద్యతే।
అనర్థాంశ్చ బహూనన్యాన్ప్రసృజత్యాత్మదోషజాన్॥ 12-158-13(71320)
ఆశ్రమేషు చతుర్ష్వాహుర్దమమేవోత్తమం వ్రతం।
దమలింగాని వక్ష్యామి యేషాం సముదయో దమః॥ 12-158-14(71321)
క్షమా ధృతిరార్హేసా చ సమతా సత్యమార్జవం।
ఇంద్రియాభిజయో దాక్ష్యం మార్దవం హ్రీరచాపలం॥ 12-158-15(71322)
అకార్పణ్యమసంరంభః సంతోషః ప్రియవాదితా।
అవిహసాఽనసూయా చాప్యేషాం సముదయో దమః॥ 12-158-16(71323)
గురుపూజా చ కౌరవ్య దయా భూతేష్వపైశునం।
జనవాదమృషావాదస్తుతినిందావిసర్జనం॥ 12-158-17(71324)
కామం క్రాధం చ లోభం చ దర్పం స్తంభం వికత్థనం।
రోషమీర్ష్యావమానం చ నైవ దాంతో నిషేవతే॥ 12-158-18(71325)
అనిందితో హ్యకామాత్మా నాల్పేష్వర్థ్యనసూయకః।
సముద్రకల్పః స నరో న కథంచన పూర్యతే॥ 12-158-19(71326)
అహం త్వయి మమ త్వం చ మయి తే తేషు చాప్యహం।
పూర్వసంబంధిసంయోగం నైతద్దాంతో నిషేవతే॥ 12-158-20(71327)
సర్వా గ్రాంయాస్తథాఽఽరణ్యా యాశ్చ లోకే ప్రవృత్తయః।
నిందాం చైవ ప్రశంసాం చ యో నాశ్రయతి ముచ్యతే॥ 12-158-21(71328)
మైత్రోఽథ శీలసంపన్నః ప్రసన్నాత్మాత్మవిచ్చ యః।
ముక్తస్య వివిధైః సంగైస్తస్య ప్రేత్య ఫలం మహత్॥ 12-158-22(71329)
సువృత్తః శీలసంపన్నః ప్రసన్నాత్మాఽఽత్మవిద్వుధః।
ప్రాప్యేహ లోకే సత్కారం సుగతిం ప్రతిపద్యతే॥ 12-158-23(71330)
కర్మ యచ్ఛుభమేవేహ సద్భిరాచరితం చ యత్।
తదేవ జ్ఞానయుక్తస్య మునేర్వర్త్మ న హీయతే॥ 12-158-24(71331)
నిష్క్రంయ వనమాస్థాయ జ్ఞానయుక్తో జితేంద్రియః।
కాలాకాంగీ చరన్నేవం బ్రహ్మభూయాయ కల్పతే॥ 12-158-25(71332)
అభయం యస్య భూతేభ్యో భూతానామభయం యతః।
తస్య దేహాద్విముక్తస్య భయం నాస్తి కుతశ్చన॥ 12-158-26(71333)
అవాచినోతి కర్మాణి న చ సంప్రచినోతి హ।
సమః సర్వేషు భూతేషు మైత్రాయణగతిం చరేత్॥ 12-158-27(71334)
శకునీనామివాకాశే మత్స్యానాంమివ చోదకే।
యథా గతిర్న దృశ్యేత తథా తస్య స సంశయః॥ 12-158-28(71335)
గృహానుత్సృజ్య యో రాజ్మోక్షమేవాభిపద్యతే।
లోకాస్తేజోమయాస్తస్య కల్పంతే శాశ్వతీః సమాః॥ 12-158-29(71336)
సంన్యస్య సర్వకర్మాణి సంన్యస్య విధివత్తపః।
సంన్యస్య వివిధా విద్యాః సర్వం సంన్యస్య చైవ హ॥ 12-158-30(71337)
కామే శుచిరనావృత్తః ప్రసన్నాత్మాఽఽత్మవిచ్ఛుచిః।
ప్రాప్యేహ లోకే సత్కారం స్వర్గం సమభిపద్యతే॥ 12-158-31(71338)
యచ్చ పైతామహం స్థానం బ్రహ్మరాశిసముద్భవం।
గుహాయాం నిహితం నిత్యం తద్దమేనాభిగంయతే॥ 12-158-32(71339)
జ్ఞానారామస్య బుద్ధస్య సర్వభూతానురోధినః।
నావృత్తిభయమస్తీహ పరలోకభయం కుతః॥ 12-158-33(71340)
ఏక ఏవ దమే దోషో ద్వితీయో నోపపద్యతే।
యదేనం దమసంయుక్తమశక్తం మన్యతే జనః॥ 12-158-34(71341)
ఏకోఽస్య సుమహాప్రాజ్ఞ దోషః స్యాత్సుమహాన్గుణః।
క్షమయా విపులా లోకా దుర్లభా హి సహిష్ణుతా॥ 12-158-35(71342)
దాంతస్య కిమరణ్యేన తథాఽదాంతస్య భారత।
యత్రైవ నివసేద్దాంతస్తదరణ్యం స చాశ్రమః॥ 12-158-36(71343)
వైశంపాయన ఉవాచ। 12-158-37x(5833)
ఏతద్భీష్మస్య వచనం శ్రుత్వా రాజా యుధిష్ఠిరః।
అమృతేనేవ సంతృప్తః ప్రహృష్టః సమపద్యత॥ 12-158-37(71344)
పునశ్చ పరిపప్రచ్ఛ భీష్మం ధర్మభృతాం వరం।
తతః ప్రీతః స చోవాచ తస్మై సర్వం కురూద్వహః॥ ॥ 12-158-38(71345)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శాంతిపర్వణి ఆపద్ధర్మపర్వణి అష్టపంచాశదధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 158॥

Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Footnotes

12-158-6 పరాయణం పరాకాష్ఠా। అత్రైవ సర్వే ధర్మా అంతర్భూతా ఇత్యర్థః॥
12-158-18 దర్పం గర్వం। స్తంభం అవినం॥
12-158-19 అల్పేషు అనిత్యసుఖేషు। కథంచన బ్రహ్మలోకలాభేఽపి న పూర్యతే న తృప్తో భవతి॥
12-158-25 నిష్కంయ గృహాదితి శేషః॥
12-158-27 అవాచినోతి భోగేన వ్యయీకరోతి।
నచ సంచినోతి సంగృహ్ణాతి తత్త్వజ్ఞస్య కర్మాస్లోషస్మరణాత్।
మైత్రాయణం సర్వభూతేభ్యోఽభయదానం॥
12-158-31 కామే శుచిః సత్యకామఇత్యర్థః। అనావృతః సర్వత్ర కామచారభాక్। తస్య సర్వేషు లోకేషు కామచారో భవతీతి శ్రుతేః॥
12-158-32 గుహాయాం హృత్పుండరీకే। పైతామహం బ్రహ్మలోకాఖ్యం॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.